Duygusal Açlığın Sebepleri
Gün içinde karnınız tok olmasına rağmen canınız sürekli bir şeyler yemek istiyor mu? Özellikle stresli, üzgün ya da yalnız hissettiğiniz zamanlarda kendinizi mutfağın önünde buluyor musunuz? Eğer cevabınız evetse, bunun nedeni fiziksel açlık değil, duygusal açlık olabilir.
Duygusal Açlık, günümüzde birçok kişinin farkında olmadan yaşadığı bir durumdur. Çoğu zaman aç olduğumuz için değil; kendimizi rahatlatmak, mutlu hissetmek, can sıkıntısını gidermek ya da zor duygularla baş etmek için yemek yeriz. Bu durum zamanla bir alışkanlığa dönüşebilir ve hem kilo kontrolünü zorlaştırabilir hem de kişinin kendisini suçlu hissetmesine neden olabilir.
Duygusal Açlık Nedir?
Duygusal Açlık, vücudun enerji ihtiyacından değil, zihinsel ve duygusal ihtiyaçlardan kaynaklanan yeme isteğidir. Burada amaç karın doyurmak değildir. Asıl amaç; stresi azaltmak, mutsuzluğu bastırmak, yalnızlık hissini hafifletmek veya kısa süreli de olsa kendini daha iyi hissetmektir.
Fiziksel açlık yavaş yavaş gelişirken, duygusal açlık aniden ortaya çıkar. Bir anda tatlı, çikolata, hamur işi ya da yüksek kalorili yiyeceklere karşı yoğun bir istek hissedilebilir. Yemek yendikten sonra ise çoğu zaman pişmanlık ve suçluluk duygusu yaşanır.
Üzüntü ve Duygusal Boşluk
Hayatın her döneminde insanı etkileyen olaylar yaşanabilir. Bir ayrılık, sevilen birinin kaybı, iş değişikliği ya da hayal kırıklıkları duygusal yük oluşturabilir.
Bazı insanlar bu süreçlerde konuşmayı tercih ederken bazıları yemek yemeye yönelir. Çünkü yemek yemek, beyinde mutluluk hissi oluşturan bazı kimyasalların kısa süreli salgılanmasını sağlayabilir.
Ancak bu rahatlama kalıcı değildir. Sorunun kendisi çözülmediği için kişi kısa süre sonra yeniden aynı döngünün içine girebilir.
Can Sıkıntısı ve Boş Zaman
Duygusal açlığın en sık görülen nedenlerinden biri de can sıkıntısıdır.
Evde televizyon izlerken, bilgisayar başında çalışırken veya sosyal medyada zaman geçirirken elimizin sürekli atıştırmalıklara gitmesi tesadüf değildir. Aslında burada açlık değil, zihnin bir uğraş araması söz konusudur.
Özellikle hafta sonları ya da uzun süre evde kalınan dönemlerde bu durum daha belirgin hale gelebilir.
Kendinizi gerçekten aç olup olmadığınızı sorgulamadan yemek yerken buluyorsanız, bunun altında can sıkıntısı yatıyor olabilir.
Yalnızlık Hissi
İnsan sosyal bir varlıktır. Kendini yalnız hissettiğinde farklı yollarla bu boşluğu doldurmaya çalışabilir.
Bazı kişiler alışveriş yapmayı tercih ederken bazıları ise yemek yemeye yönelir. Özellikle akşam saatlerinde yalnız geçirilen zamanlarda bu durum daha sık görülebilir.
Yemek, kısa süreli bir mutluluk hissi oluştursa da yalnızlık duygusunu ortadan kaldırmaz. Bu nedenle kişi bir süre sonra yeniden aynı isteği yaşayabilir.
Çocukluk Alışkanlıkları
Duygusal yeme davranışının temelleri bazen çocukluk döneminde atılabilir.
Örneğin;
- Ağlayan çocuğa sürekli çikolata verilmesi,
- Başarılı olduğunda tatlı ile ödüllendirilmesi,
- Üzüldüğünde sevdiği yiyeceklerin hazırlanması,
gibi davranışlar, zamanla beynin "iyi hissetmek için yemek yemeliyim" düşüncesini öğrenmesine neden olabilir.
Yetişkinlik döneminde de benzer duygular yaşandığında kişi farkında olmadan aynı yönteme başvurabilir.
Yoğun Kaygı ve Anksiyete
Kaygı seviyesi yükseldiğinde insanlar rahatlamak için farklı yöntemler arayabilir.
Bazı kişiler yürüyüş yapmayı seçerken bazıları sürekli atıştırmaya başlayabilir.
Özellikle karbonhidrat ağırlıklı yiyecekler, kısa süreli bir rahatlama hissi oluşturduğu için tercih edilir. Ancak bu durum uzun vadede hem kilo artışına hem de duygusal yeme alışkanlığının güçlenmesine neden olabilir.
Yetersiz Uyku
İlginç ama oldukça önemli bir neden de uyku düzenidir.
Yeterince uyumayan kişilerde açlık ve tokluk hormonlarının dengesi değişebilir. Bunun sonucunda kişi normalden daha fazla acıkabilir ya da sürekli bir şeyler yemek isteyebilir.
Ayrıca uykusuzluk, stres seviyesini artırdığı için duygusal açlık da daha sık görülebilir.
Kaliteli bir uyku yalnızca enerji için değil, sağlıklı beslenme alışkanlıkları için de önemlidir.
Kendini Ödüllendirme İsteği
Yoğun geçen bir günün ardından "Bugün çok yoruldum, bunu hak ettim." diyerek tatlı siparişi vermek birçok kişiye tanıdık gelebilir.
Elbette zaman zaman sevilen yiyecekleri tüketmek normaldir. Ancak kişinin her başarıyı ya da her zorlu günü yemekle ödüllendirmesi zamanla otomatik bir davranış haline gelebilir.
Bu durumda yemek, ihtiyaç olmaktan çıkar ve bir ödül sistemine dönüşür.
Duygusal Açlık Nasıl Anlaşılır?
Duygusal açlığı fiziksel açlıktan ayırabilmek oldukça önemlidir.
Genellikle şu belirtiler dikkat çeker:
- Açlık hissi bir anda ortaya çıkar.
- Özellikle tatlı veya hamur işi istenir.
- Tok olunsa bile yemek yeme isteği devam eder.
- Çok hızlı yemek yenir.
- Doyduktan sonra bile yemeye devam edilebilir.
- Sonrasında suçluluk veya pişmanlık hissedilebilir.
Fiziksel açlık ise daha yavaş gelişir ve kişi yemek yedikten sonra doğal şekilde doygunluk hisseder.
Bu Döngüyü Kırmak Mümkün mü?
Evet, mümkündür. Bunun ilk adımı, gerçekten aç olup olmadığınızı kendinize sormaktır.
Yemek yemeden önce birkaç dakika durup şu soruları düşünebilirsiniz:
- Gerçekten karnım mı aç?
- Şu an hangi duyguyu yaşıyorum?
- Canım neden özellikle tatlı istiyor?
- Yemek yerine bana iyi gelebilecek başka bir şey var mı?
Bazen kısa bir yürüyüş yapmak, sevdiğiniz biriyle konuşmak, su içmek, müzik dinlemek ya da birkaç dakika nefes egzersizi yapmak bile duygusal yeme isteğinin azalmasına yardımcı olabilir.
Elbette bu süreç herkes için aynı değildir. Eğer duygusal yeme davranışı uzun süredir devam ediyor, günlük yaşamınızı etkiliyor veya tek başınıza yönetmekte zorlanıyorsanız, bir uzmandan destek almak faydalı olabilir.
Koşuyolu Rezonans
